Joke van Balen

Joke van Balen is al ruim 13 jaar werkzaam als lerarenopleider en vakdidactica aan de tweedegraads Lerarenopleiding van de NHL Stenden Hogeschool. ‘Ik heb zelf ook eerst de tweedegraads lerarenopleiding Nederlands afgerond en vervolgens heb ik na een korte tussenstap naar de opleiding Psychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen de overstap gemaakt naar de Masteropleiding Nederlands van de NHL Hogeschool en de RuG. Ik ben geïnteresseerd in mensen én leren en vind dat ik dan geen betere plek kan vinden dan voor of beter gezegd in de klas.’

Joke heeft zes jaar Nederlands en CKV gegeven aan het voortgezet onderwijs, voordat ze ging werken op de lerarenopleiding. De afgelopen jaren heeft zij aan meerdere methodes meegewerkt die gericht zijn op het opleiden van leraren: Praktijkboek voor leraren (2014), Basisboek voor Literatuur (2009) en Wat zou jij doen? (2009). Ook heeft zij verschillende projecten gedraaid in samenwerking met de RuG onder andere een vierjarig traject gericht op Lesson study (2014-2018) en een driejarig traject in opdracht van het SLO over de implementatie van de doorlopende leerlijnen gericht op taal en rekenen.

Hoe stimuleer je leerlingen om zich uit te spreken?
Sinds 2016 is Joke van Balen gestart met een promotieonderzoek naar de vraag hoe leraren Nederlands binnen hun vakonderwijs aandacht kunnen besteden aan de subjectificatie van hun leerlingen? Goed onderwijs speelt zich af in drie doeldomeinen: kwalificatie, socialisatie en subjectificatie (Biesta, 2012). Voor de laatste twee doeldomeinen is het van belang dat leerlingen zich uitspreken vanuit hun unieke mens-zijn. Dit zijn situaties binnen de les waarin er een vraag wordt gesteld aan jou en aan niemand anders. Het gaat erom wat jij te zeggen hebt (Levinas, 1989a – p.107). Dit staat haaks op vragen die kinderen kunnen beantwoorden vanuit hun rol als leerling, waarbij het niet gaat om wie iets zegt, maar wat er gezegd wordt (Lingis, 1994). De vraag die in dit onderzoek centraal staat is hoe kunnen (toekomstige) leraren, leerlingen stimuleren om zich als subject uit te spreken?

‘Interessant aan mijn onderzoek is dat ik samenwerk met 11 studenten die allen op een school binnen het voortgezet onderwijs werken in het kader van hun afstuderen. Gezamenlijk hebben we gewerkt aan een didactisch ontwerp en dit ontwerp wordt in twee rondes uitgeprobeerd in de praktijk. De uitvoeringen van het ontwerp worden gefilmd en geanalyseerd middels de methode van de conversatie analyse om zo in beeld te brengen welke interactionele handelingen bijdragen aan het uitspreken van leerlingen’.

Middels dit onderzoek gaat Joke promoveren aan de Rijksuniversiteit Groningen. ‘Mijn onderzoek draagt niet alleen bij aan het professionaliseren van leraren, maar ook aan wetenschappelijke inzichten rondom subjectificatie en interactieanalyse binnen de klas’,

Literatuur:
Biesta, G. (2012). Goed onderwijs en de cultuur van het meten. Den Haag: Uitgevers Boom|Lemma.
Levinas, E. (1989a). Substitution. In S.Hand (red.), The Levinas reader (pp.88-125). Oxford: Basisl Blackwell.
Lingis, A. (1994). The community of those who have nothing in common. Bloomington and Indianapolis: Indiana University Press.